De rode droom is een schelmenroman over twee oudere mannen die vergeefs een utopie najagen. Kowalski werkt bij papierfabriek Loretz op de afdeling distributie toiletpapier. Krap is suppoost in het nationale liftenmuseum. Twee mannen van middelbare leeftijd, die hun baan kwijtraken als het land waar zij wonen van de ene dag op de andere wordt opgegeven, en die hardnekkig blijven weigeren zich bij de nieuwe werkelijkheid neer te leggen. In De rode droom volgt Bernlef beide mannen op een reis...

De kunst van het verliezen dat is nog een hele kunst. Dat blijkt tenminste uit het gedicht van Elizabeth Bishop, dat door Bernlef vertaald is en vervolgens, bij wijze van motto, voorin dit boek geplaatst, en dat de titel `Een hele kunst draagt. Dat gedicht geeft een soort leidraad aan mensen die onthecht willen raken van dingen, en ten slotte ook van mensen met een onverwachte draai aan het slot, waaruit blijkt dat het toch niet zomaar gaat. Bernlefs eigen gedichten, die het overgrote deel...

Geboorte werd hem zijn dood. Dat is de beginregel van Bernlefs novelle Vallende ster, die op compacte wijze de innerlijke wereld van een stervende oproept.Komiek Wim Witteman wordt op latere leeftijd door het 'grote toneel' ontdekt. Op het moment dat hij door een gevreesde ziekte wordt geveld is hij bezig de tekst van een monoloog van Samuel Beckett van buiten te leren. Fragmenten van Becketts tekst fungeren als muzikale accenten in Wim Wittemans laatste, hallucinerende ogenblikken, waarin...

Amerika, begin van deze eeuw. Elektriciteit begint langzamerhand de gas- en olielampen te vervangen. De fotografie krijgt concurrentie van de film. Maar hoog staat de cinematografie dan nog niet aangeschreven. Wat de ratelende projectoren op het witte doek laten zien geldt als kermisvermaak. De acteurs hebben nog de status van variétéartiest. Toch verwerven sommigen van hen al zoiets als stardom. Wanneer Norma, 'Polly' Todd, die in een reeks van korte films te zien was geweest, wordt vermo...

In zijn essaybundels Op het noorden (1987) en Ontroeringen (1991) verkende Bernlef al eerder het gebied waar esthetische gewaarwordingen ontstaan. In De losse pols houdt hij een warm pleidooi voor een verscherpt gebruik van onze zintuigen. Bernlef demonstreert op een uiterst toegankelijke, onnadrukkelijke en persoonlijke manier hoe dat gebied van zintuiglijke indrukken aanschouwelijk wordt gemaakt in het werk van de schilder Hans Giesen, de filmer John Cassavetes en de fotografen Robert Fr...

Deuren behandelt de problematiek van de gevangenbewaarder die enerzijds een hechte relatie met de gedetineerden moet zien op te bouwen, anderzijds moet beletten dat diezelfde gedetineerden ervandoor gaan. Over deze onmogelijke opgave gaat het stuk. Gevangenbewaarder Veenstra raakt helemaal in de knoei als een van zijn `pupillen de benen neemt en hem en zijn vrouw gijzelt. Het stuk eindigt met een ongewilde moord, die echter logisch voortvloeit uit de onmogelijke positie van de bewaarder bi...

De overwinning speelt zich af binnen de muren van een kazerne. De hoofdpersoon, de soldaat B. is allerminst een heroïsche figuur. Hij heeft zich altijd verre proberen te houden van situaties, waarin zijn individualiteit in het gedrang zou kunnen komen, maar wanneer hij in militaire dienst moet, betekent dit de eerste duidelijke confrontatie van zijn `persoonlijkheid met een systeem. Hij bezwijkt en wint tegelijkertijd. Daarom draagt deze novelle de ondertitel `het verslag van een nederlaag...

Kijken is niet hetzelfde als zien. Ofwel: Ik meet mijn blindheid met mijn ogen / mijn doofheid met mijn oren. De afgebroken, gestolde beweging: een duidelijk raadsel. De man die geen moeite heeft de afwijkingen in de structuren van lucifershoutjes te onthouden. Rookt hij? Sigaren of sigaretten? In de tuin bezig trek ik wel eens een plantje in plaats van onkruid uit. Hoe lopen de grenzen precies? Syncopen: verwachtingen die niet worden ingelost. Een man doet een stap, nog een stap, rechterb...

Ruim tien jaar geleden maakte Bernlef, dank zij de schilder Siet Zuyderland, kennis met een legendarische plek uit de Amerikaanse geschiedenis: Coney Island. Het voormalige centrum voor grootscheeps vermaak was echter toen al gereduceerd tot wat armzalige restanten. Wat zowel Zuyderland als Bernlef aantrok was een historisch complex dat op het punt stond te verdwijnen. Juist daarom begon Bernlef zich te verdiepen in de geschiedenis van deze zuidelijkste punt van Brooklyn, waar in het begin...

Al in zijn eerste verhalenbundel, Stenen spoelen, bleek Bernlef belangstelling en een helder observatievermogen te hebben voor oude mensen. In Hondedromen, een bundel met acht verhalen, staat de oude mens centraal. In een documentaire, van iedere franje ontdane stijl, zoals we die al in zijn roman Sneeuw hebben leren kennen, worden acht levens belicht.Terwijl de kranten vol staan over zorg voor lichamelijk en geestelijk gehandicapte mensen, lijkt er op de ouderdom een taboe te rusten. men ...

Bernlef is een dichter die zich op indirecte wijze tot de lezer wendt. In Dit verheugd verval is de verscheidenheid aan materiaal nog groter dan in zijn vorige bundels. Zo ontmoeten wij naast de schrijver onder anderen Fred Astaire, Jean Baptiste (een aardige man), G. en de Duitse sprinter Hary. Bernlef zet ze allen naar zijn hand omdat `tenslotte alles bruikbaar kan zijn; zonder het triviale heeft het dramatische geen betekenis.

In het titelverhaal van deze bundel ontdekt J. Bernlef in een huis waar hij als kind veel geweest is de vlek, die in zijn werk voortdurend terugkomt. De invloed van de werkelijkheid op het schrijven, maar ook het omgekeerde, zijn vragen die Bernlef in deze verhalenbundel bezighouden. Het zijn spiegels die elkaar weerkaatsen. Dat klinkt erg plechtig en litterair maar het gebeurt gewoon, in een alledaagse wereld waar plotseling iets vreemds plaatsvindt.